Kıl dönmesi

Hastalık bölgesinde (çoğunlukla kuyruk sokumu) ağrı, şişlik, dolgunuk hissi ve akıntıya bağlı cilt enfeksiyonları, allerji, kaşıntı, yanma ve koku problemleri hastanın hem genel sağlık durumunu etkiler ve hemde sosyal ve iş hayatında olumsuz durumlara sebep olur.

Bazı çevreler tarafindan pilonidal sinüs (kıl dönmesi) hastalığı doğuştan bir hastalık olarak tanımlansa da günümüzde hastalığın edinsel olduğu görüşü kabul görmektedir.

Her yaşta ve her iki cinste de görülebilmekle olan kıl dönmesi en çok 17-35 yaşları arasındaki erkeklerde görülmektedir. Hastanın genel tipi çogunlukla genç, esmer ve vücudunda tüylenme-kıllanmanın fazla olduğu bir erkek olarak tanımlanabilir. Bu hastaların çoğu hafif kiloludur ve giyim tarzlarından dolayı hastalık bölgesinde sürekli giysilerin sürtünmesi mevcuttur. Ayrıca araba, motorsiklet, bisiklet ve koltuklara sürekli oturmadan dolayı hastalıklı bölgede ezilme olması ve kötü hijyen şartları dikkat çekmektedir. Hastalık genellikle kuyruk sokumu bölgesini seçse de sakal bölgesi, koltuk altı, göbek ve kasıklarda da görülebilmektedir. Hastalar çogunlukla kuyruk sokumunda ağrı ve/veya akıntı yakınması ile hekime başvururlar.

Kıl dönmesinin oluşumunda vücudun kıllarının deriye batması ve cildin altında bir keseciğin ortaya çıkması rol oynar ve bu cilt kaynaklı yapının kendiliğinden yok olma şansı yoktur. Kıl dönmesinin tedavisi hemen her zaman cerrahidir. Hastanın yakınmaları ve derecesi ne olursa olsun acil operasyona gerek yoktur ancak kesenin cerahat ile dolması yani apseleşmesi durumu şiddetli ağrı, ateş ve genel enfeksiyon bulguları ile seyrettiğinden bu durumda acilen apsenin boşaltılması hastanın şikayetlerini geriletecektir, böylece daha sonra uygun bir zamanda kesin tedavi için operasyon planlanabilir.

Kıl dönmesinin tedavisinde seçilecek cerrahi yöntem hem hastanın hayat tarzı ve düzeni, hem hastalığın derecesi ve tabii ki operasyonu gerçeklestirecek cerrahın kararı ile belirlenir. Uygulanacak ameliyat basit bir şekilde hastalıklı dokunun çıkarılması ve yaranın kendi kendine iyileşmesini sağlamaktan değisik deri yamalama tekniklerine kadar çok geniş bir yelpazeden seçilir. Kıl dönmesi ameliyatı bölgesel uyuşturma (lokal anestezi), belden aşağı uyuşturma (spinal anestezi) veya tam narkoz (genel anestezi) eşliğinde gerçekleştirilebilir.

Yaranın açık bırakıldığı teknikte ameliyat kısa sürelidir ve genellikle lokal anestezi ile gerçeklestirilebilir olması, ise dönüş zamanının kısa oluşu ve tekrarlama şansının düşük olması avantaj iken, günlük pansumanların gereksinimi, yaranın sudan korunma zorunluluğu ve iyileşme süresinin uzun olması (3hafta – 3ay) olumsuz taraflar olarak sayılabilir.

Operasyon sırasında çıkarılan sinüsün (kesenin) yerinin direkt olarak dikilmesi kolay ve kısa süreli bir operasyon olması , hastanın hızlı iyileşmesi (1-2 hafta) ve ekonomik olması nedeniyle bir çok resmi sağlık kuruluşu tarafindan benimsense de operasyon sonrası enfeksiyon ve yara ayrılmaları, ve tekrarlama şansının yüksek olması nedeniyle çok tercih edilen bir yöntem değildir.

Hastalıklı alanın çıkarılmasından sonra bir cilt yaması ile (fleb) operasyon yerinin kapatılması ağrısız ve konforlu bir yöntem olmakla birlikte tekrarlama şansının düşük olmasından dolayı en çok tavsiye edilen tekniklerden biridir. Bu yöntemin olumsuz tarafları ise operasyondan sonra uzun yatak istirahati süresi (1-2 hafta) ve maliyetinin diger yöntemlere göre daha fazla olmasıdır.

Yukarıda sayılan üç ana ameliyat tekniğin her biri kendi içinde bir çok değişik teknik ile uygulanabilir ve bu seçim hasta ve hastalığın derecesine göre cerrahin önerisi ile yapılır.

Operasyondan önce diğer bütün cerrahi operasyonlar için geçerli olan hazırlık kuralları geçerli olmakla birlikte özel bir hazırlık dönemine gerek yoktur. Çogu zaman operasyon günübirlik yatış-çıkış şeklinde (outpatient) gerçekleştirilebilir. Yani sabah ameliyata giren hasta çoğu zaman geceyi evinde geçirebilir. Ameliyat zamanına karar verilirken hastalıklı bölgenin iltihaplı olmaması tercih edilmelidir. Apseler boşaltılır ve irinli iltihabın varlığında ağızdan alınacak antibiyotikler, pansumanlar ve dezenfektanlı oturma banyolari ile iltihap giderilmeye çalışılır. Operasyondan önce kuyruk sokumu ve basenler geniş bir şekilde tıraş edilerek veya bazı kimyasal maddeler kullanarak kıllardan arındırılır. Genellikle kan hazırlamak veya barsak temizliği ve lavmanlar gibi işlemlere gerek yoktur.

Hastalığın oluşumunda rol oynadığı sanılan bazı faktörlerin operasyondan sonra ortadan kaldırılması da operasyon yönteminin seçimi gibi tekrarlamayı engelleme konusunda etkili olabilir. Örneğin operasyondan sonraki erken dönemde yaranın darbeler, basınç ve ezilmeler ve gerginlikten korunması hem erken dönemde operasyon yerinde sorun çıkmasını ve hem de geç dönemdeki tekrarlamaların riskini azaltmaktadır. Yine kişisel cilt hijyeninin yanısıra hem operasyon bölgesinin ve hemde bu alanın üstündeki cildin kıllardan arındırılması tekrarlama riskini azaltabilmektedir. Ameliyattan sonra lazer ile epilasyon, kilo verme, dar giysilerden kaçınma ve hastalık bölgesinin sürekli darbe ve ezilmelerden korunması gibi önlemler tekrarlamayı engellemek konusunda mantıklı görünse de yararları halen ispatlanmamıştır.

Alternatif tedavi yöntemleri olarak bölgenin kazınması, dondurulması, lazer ışınları veya elektrikli bıçaklar ile yakılması yanısıra sinüsün içine veya çevresine değisik kimyasal maddelerin uygulanması denenmiş olsa da hiçbiri bilimsel çevrelerce benimsenmemiştir.

Özetle cildin herhangi bir bölgesinde ama çogunlukla kuyruk sokumu bölgesinde delikler, sivilceler, kanlı veya irinli akıntılar ve ağrılı şişlikler pilonidal sinüs yani kıl dönmesi hastalığının belirtileri olabilirler bunlardan herhangi biri veya birilerinin varlığında mutlaka doktora başvurulmalıdır. Hastalığın tedavisi hiç bir zaman acil olmamakla birlikte ilerleyici özelliğinden dolayı bir an önce tedavisi için karar verilmelidir. Tedavi hemen her zaman cerrahidir ve varolan bir çok yöntemin seçimi hasta ve hastalığın durumuna göre ve hastanın hayat koşullarına göre değişmektedir. Sık görülen tekrarlamalar için seçilecek tedavi yine cerrahi olmakla birlikte bir çok cerrah tekrarlamalarda bir önceki operasyonda uygulanan prosedürden farklı bir yöntem kullanmaktan yanadır.

Mikrobun bulaşma şekli; ağızdan-ağıza, gaitadan-ağza olmaktadır. Öpüşme ve cinsellikle bulaşmaz. Aile içi bulaşmaya karşı, kişisel hijyen tedbirlerine uyulmasının gerekliliği bilinmektedir.

Mide mikrobu; gastrit, mide ülseri, onikiparmak bağırsağı ülserine yol açar. Bunun yam sıra dispepsi (kötü sindirim) olası nedenlerindendir. Bu davetsiz misafir, mide lenfoması ve mide kanseri görülme riskini artırır.

Aynca ürtiker gibi mide bağırsak dışı hastalıklarla ilişkili olabileceğine dair kanıtlar olmakla beraber, kesin ispatlanmış değildir. Son araştırmalar bu mikrobun sadece midede değil, ağız içindeki mukozada da yerleşebileceğini göstermiştir. Ağız boşluğuna yerleştiğinde ağız kokusuna neden olabilir.

Kandan alınan örnekten bu mikroba karşı oluşan bağışıklık tespit edilerek, üre nefes testi denilen üfleme testi ve gaita testi ile saptanabilir.

Ayrıca mikrobu doğrudan tespit eden testler de vardır. Bunlar endoskopi esnasında alınan parçanın ya hızlı üreaz testi denilen bir testle, ya da patolojiye gönderilerek mikroskop altında doğrudan mikrobun gösterilmesi esasına dayanır.

Uzm. Dr. Atilla BEKTAŞ

Dış yüzünü ise periton kaplamıştır. Safra kesesinin görevi safrayı depolayıp yoğunlaştırmak ve gerektiğinde salgılamaktır.

Safra, karaciğerde yapılan ve safra kesesinde depo edilen sarı-yeşil renkte bir sıvıdır. Karaciğerde günde 700-1200 cm3 kadar yapılır. Barsaklarda özellikle yağların sindirilmesinde rol alan bir sindirim salgısı olarak kabül edilir.

Safra, karaciğerde ufak kanallarda toplanır. Bu kanallarda birleşerek karaciğer kanalını yaparlar. Karaciğer birleşik kanalı, safra kesesinden gelen 3 cm. uzunluğundaki kese kanalı (ductus cysticus) ile birleşerek koledok kanalı adını alır.

Safra, kese adalesinin ve sfinkterinin çalışması ile dolar ve safranın barsağa atılması gereken anda ise boşalır. Kesenin boşalması için uyarı bir yemekten yarım saat sonra gelir ve barsaktaki kolessistokinin adı verilen bir enzimin yardımıyla olur. Yumurta sarısı, et ve yağlar safra kesesini kuvvetle kasılmaya sevkeden yiyeceklerdir.

Safra yollarının ve safra kesesinin iltihabi hastalığına kolesistit denir. Kaburgaların altında duyulan ağrı sağ kürek kemiğine ve omuza yayılır. Kronik kolesistit özellikle 40 yaşın üzerinde şişman kadınlarda görülen bir hastalıktır. Hazımsızlık şikayetleri ile beraber nöbet şeklinde ağrılar vardır. Safra kesesinin çalışma durumunu ve taşın mevcut olup olmadığını anlamak için radyoopak madde ile safra kesesinin filmi çekilmeli yani kolanjiyogram yapılmalıdır.

Bu amaçla hastaya ağızdan verilen veya damardan zerkedilen bazı ilaçlardan sonra röntgen filmi çekilir. Taşlı kolesistitlerde tedavi ameliyatla yani safra kesesinin alınması ( Kolesistektomi ) suretiyle yapılır.

Psikiyatri terimi ise ruh veya akıl hastalıkları anlamında kullanılmaktadır. Psikiyatrik hastalıkları sınıflandırmak, herkes tarafından kabül edilecek bir ayırım yapmak güçtür.

Akıl hastalıklarını altı büyük gruba ayıran basit bir sınıflandırmaya göre bunları etkilenme bozuklukları, nörotik bozukluklar, şizofrenik bozukluklar, sosyopatik bozukluklar, organik bozukluklar ve zeka gerilikleri şeklinde sıralamak mümkündür. Sıraladığımız bu hastalıkların her birinde karakteristik belirtiler olarak sırasıyla ruhsal durumun değişmesi, hiddetin artması, düşüncenin bozulması, sosyal değişiklikler, hafıza bozuklukları veya zeka noksanlığı mevcuttur.

Kireçlenme nedir, kireçlenmede genetik faktörler etkili midir ve kireçlenme önlenebilir mi?

Normal şartlarda bir eklem uzun yıllar yapısı bozulmadan çalışabilir. Kireçlenme, eklemlerdeki kıkırdak dokunun yoğunluğunun azalması ve hasar nedeniyle kıkırdak dokunun tamamen kaybıyla görünen bir olaydır. Genetik faktörler kireçlenme üzerinde rol oynar ancak ileri yaş, kilo, ağır iş, menüsküs yırtıkları, eklemlerde tekrarlayan zorlanmalar ve travmalar gibi etkenler kireçlenmeyi hızlandırıp ortaya çıkmasına neden olabilir, önlem almak açısından bunlara dikkat etmek gerekir.

Yaşın önemli bir faktör olduğu düşünülürse, kemik erimesi ile kireçlenme arasında bir ilişki var mıdır?

Kemik erimesi, kireçlenmeden bağımsız olarak kalsiyum yoğunluğunun kemiklerde azalmasıyla görülür. Kemikler canlı ve kendini yenileyen bir sistemdir, yaşla birlikte kalsiyum yoğunluğunda azalma görülür, kireçlenme ise kıkırdak dokunun yoğunluğunun azalmasıdır. Dolayısıyla aralarında bir ilişki yoktur.

Kireçlenme ile eklemlerde sıvı azalması görülür mü?

Hayır. Kıkırdak dokunun azalması ya da yok olması dolayısıyla altındaki kemik doku birbirine yakın temas eder hale gelir. Dizde sıvı azalmasının aksine salgı yapan dokuların artışıyla birlikte sıvı artışı, dolayısıyla dizde şişlikte sıklıkla görülebilir

Kireçlenme ilaç ile tedavi edilebilir mi? Tedavi yolları nelerdir?

İlaç ile tedavi edilemez, ancak ilaçlar hastalığın hızlı ilerlemesini yavaşlatabilir ve ortaya çıkan ağrının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Ayrıca glukozamin kontraitin sülfat içeren ağız yoluyla alınan bazı ilaçlardaki maddeler kıkırdak dokunun ara maddesidir. Bu ara dokunun tamiri ve yenilenmesi mümkün değildir. Bu nedenle bu ilaçların iyileşmede etkisi yoktur. Kireçlenmeyi geri çevirmek adına faydası olduğu söylenemez

Bu konuda radikal tedavi yöntemi eklemde oluşan deformitelerin cerrahi olarak düzeltilmesi ve protez uygulamalandır. Kireçlenme tedavisinde kullanılan protezler genellikle metal alaşımları olup paslanma, yıpranma veya vücuda alerjik reaksiyon yapma gibi özellikleri yoktur. Tecrübeli cerrahlar tarafından yapılan protez ameliyatları ve protezlerin kullanıma bağlı olmak kaydıyla 10 ile 20 yıl ömürleri vardır.Protez cerrahisinde karşılaşılan sorunlar artık minimal düzeye indirilmiştir. Artık hastalar 2 gün içinde yürüyebilmekte ve 3 gün içinde hastaneden taburcu edilmektedir.Dolayısıyla hastalar sosyal hayatlarına çok kısa sürede dönebilmektedir.

Omurganın kireçlenmesi de sık görülen bel ağnsı sebeplerindendir. Bel ağrısına ayma travma, tümör/kanser, infeksiyon, doğumsal bozukluklar, kalıtsal hastalıklar, kas ve sinir kaynaklı ve psikojenik rahatsızlıklar da neden olabilir. Aynca başka bölgedeki bir problem bel ağrısı şeklinde kendini gösterebilir.

Genellikle bel ağrılannın % 60′ı 1 haftada, % 90′ı 6 haftada ve % 95′i 12 haftada sona erer. % 98′den fazlası ise 1 yıl içinde tamamen geçer. Bel ağrısı olan hastaların çoğunun cerrahi girişime ihtiyacı yoktur.

Ağnlı bölgeye günde 2-3 kez sıcak veya soğuk uygulama yapabilirsiniz. Oturmak zorundaysanız 30 dk. aşmayacak şekilde oturmaya, hekim tarafından önerilmiş bel korseniz varsa ayağa kalkınca 3-4 gün korsenizi kullanmaya ve hiçbir şekilde ağırlık kaldırmamaya özen gösteriniz. Yatağınız omurgayı zorlayacak kadar sert, içe çökecek kadar yumuşak olmamalıdır.