Diyetisyen Füsun BİLGİN ÇAKMAK
Diyetisyen Füsun BİLGİN ÇAKMAK
12 Aralık 2017 Salı
fbcakmak@hotmail.com
Pestisit Nedir?

Pestisit nedir?
Pestisit, zararlı mikroorganizmaların besinlere bulaşmasını önlemek veya mikroorganizmanın besin ya da mala zararını azaltmak amacı ile kullanılan madde /maddelerin karışımına genel olarak verilen isimdir. Pestisitler bir kimyasal, virüs,bakteri benzeri biyolojik bir ajan, antimikrobik, dezenfektan ya da benzeri olabilir.

Pestisitlerin Kullanım Alanı
• zararlı mikroorganizmalar,
• insanların besin kaynaklarına ve mal varlıklarına zararlı olan, hastalık yayan böcekler,
• bitki patojenleri,
• yabani otlar,
• yumuşakçalar,
• memeliler,
• balık,
• solucan ve diğer mikroplardır.
Bu alanlarda pestisitlerin kullanımı yararlı görünmekle beraber yüksek dozda solunduğu durumda yada ağız yolu ile vücuda girdiğinde insanlarda ve hayvanlarda toksik (zehirli) etki oluşturdukları için bazı sorunlara yol açar.

Pestisitlerin Olumsuz Etkileri
1- Kimyasal pestisitler, sadece hedef organizmaya yönelik etki etmez. Hedef organizma dışındaki ortamlarda da etki gösterir ve bu nedenle hedef organizma dışındaki ortamlarda ölümcül de olabilecek bazı hastalıklara yol açar.
2- Birçok pestisit türü insanlar için de zararlıdır. Kullanıldıkları canlıların yiyecek şeklinde insanlar tarafından kullanılmaları sonucunda insanlarda yaygın hastalıklara ve istenmeyen sıkıntılı durumlara sebep olurlar. Kimyasal pestisitlerin ve etken maddelerinin AKUT toksik etkileri vardır.
3- Karbamat, organofosfat ve yapısında klorlanmış hidrokarbon içeren çoğu pestisit genetoksik etki yapabilir.
4- Tarım ile uğraşan ve pestisite maruz kalan insanlarda yapılan çalışmalarda bu bireylerde yapısal ve sayısal kromozom anomalileri ile kardeş kromatid değişiminde artmalar gözlenmiştir.
(yani kısaca kromozom yapısı bozulan bireylerde genetik kodlama ile ilerideki var olacak nesiller, mutasyona uğramış, anormal yapıda insanlar olabilir)
Pestisitlerin kronik etkisine maruz kalan tarım işçilerinde birçok genetik hasarın yanı sıra karaciğer, böbrek ve kaslarda bozukluklar görülmüştür.
Pestisitin canlılar üzerindeki etkisi doğumdan önceki (fetal) yaşamdan itibaren başlar. Bu ilaçlar plasentadan fetüse (bebeğe) geçmekte ve bunun sonucu olarak
a) düşükler,
b) hiperpigmente
c) hiperkeratatik çocuk doğumları görülmektedir.
Yapılan araştırma ve deneylerde; radyoaktif olarak işaretlenip anneye aktarılan pestisitin 5 saat sonrasından itibaren plasentadan fetüse geçtiği ve doğumdan önce fetüsün göz, sinir sistemi ve karaciğerine yerleştiği gözlenmiştir.

Organofosfatlı ve karbamatlı insektisitler ise etkilerini doğrudan doğruya periferal ve merkezi sinir sistemi üzerinde göstererek canlı yaşamını tehdit etmektedir.

Besinlerde Bulunan Pestisit Miktarları
Aşağıdaki grafikte popüler meyve ve sebzelerin en yüksek (100 puan) ve en düşük (1 puan) pestisit yükleri görülüyor.
MEYVE VEYA SEBZE PUAN
1 (en kötü) Şeftali 100 (en yüksek pestisit yük)
2 Elma 93
3 Tatlı biber 83
4 Kereviz 82
5 Şeftali 81
6 Çilek 80
7 Kiraz 73
8 Kıvırcık 69
9 Marul 67
10 Üzüm 66
11 Havuç 63
12 Armut 63
13 Karalahana 60
14 Ispanak 58
15 Patates 56
16 Taze fasulye 53
17 Yaz kabak 53
18 Biber 51
19 Salatalık 50
20 Ahududu 46
21 Üzüm – 44
22 Erik 44
23 Turuncu 44
24 Karnabahar 39
25 Mandalina 37
26 Mantar 36
27 Muz 34
28 Kış -kabak 34
29 Kavun 33
30 Kızılcık 33
31 Tatlı ve sulu kavun 30
32 Greyfurt 29
33 Tatlı patates 29
34 Domates 29
35 Brokoli 28
36 Karpuz 26
37 Papaya 20
38 Patlıcan 20
39 Lahana 17
40 Kivi 13
41 Bezelye – Frozen 10
42 Kuşkonmaz 10
43 Mango 9
44 Ananas 7
45 Tatlı Mısır – Frozen 2
46 Avokado 1
47 (en iyi) Soğan 1 (en düşük pestisit yük)

Pestisitlerin Zararlı Etkileri
Çalışmalar kapsamında KOK (Kalıcı Organik Kirleticileri) olarak adlandırılan içlerinde tarımda da kullanımı yaygın olan birçok kimyasal ürün bazı özel durumlar hariç yasaklanmış ve KOK özelliği taşıyan yeni kimyasallarında üretilmesi yasaklanmıştır. Bu anlaşma kapsamında; aldrin, endrin, toksafen, klordan, dieldrin, heptakol, mireks, DDT ve endüstriyel kimyasallar olan heksaklorobenzen ve PCB’ler yasaklanmış ve stokları takip altına alınmıştır.
Türkiye’de Çok ve arkadaşları tarafından yapılan çalışmalarda anne sütünde belirli oranda bu kimyasal maddelere rastlanmıştır

Pestisitlerin en önemli etkilerinden biri de asetilkolinesteraz enzimini inhibe edip baskılamalarıdır. Baskılama sonucunda alt beyin kökünde solunum kontrol merkezleri baskılanır ve canlı ölüme gider. Yapılan diğer bir araştırmada ise pestisitlerin TCA enzimlerinin (malat dehidrojenaz, süksinat dehidrojenaz) inhibe olmasına sebep olduğu bulunmuştur.

Dyt. Füsun BİLGİN ÇAKMAK
Ankara

Kaynaklar:
sciencedirect.com
preventdisease.com
ewg.org
theconversation.com
organik-center.org
ncbi.nlm.nih.gov
plosmedicine.org

  Sosyal   Medyada   Paylaşın
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak